พนักงาน Outsource ใช้ได้ดีกับงานในโรงงานอาหารและเครื่องสำอางที่ทำตามขั้นตอนชัด สอนเสร็จได้เร็ว และเพิ่มลดตามออเดอร์ เช่น แพ็กกิ้ง บรรจุ ติดฉลาก และคัดแยก ส่วนตำแหน่งที่ต้องรับผิดชอบมาตรฐานหรือความปลอดภัยของสินค้า เช่น QA/QC หัวหน้าไลน์ และผู้ดูแลสูตร ไม่ควรเสี่ยงใช้ Outsource เพราะถ้าพลาด ผลกระทบไปถึงการตรวจมาตรฐานและความเชื่อมั่นในสินค้าทั้งล็อต
บทความนี้แยกคำตอบให้ทีละอุตสาหกรรม พร้อมตารางที่ HR นำไปใช้เสนอผู้บริหารได้ทันที
การแบ่งตำแหน่งในบทความนี้เป็นแนวทางที่คิดจากหลักการของมาตรฐานการผลิต ไม่ใช่ข้อกำหนดของกฎหมาย แต่ละโรงงานควรตรวจกับระบบคุณภาพและหน่วยงานที่กำกับโรงงานของตัวเอง
พนักงาน Outsource หมายถึงอะไร ต่างจากพนักงานสัญญาจ้างอย่างไร
พนักงาน Outsource หมายถึงพนักงานที่บริษัทผู้ให้บริการเป็นผู้สรรหาและเป็นนายจ้าง แล้วส่งไปทำงานที่โรงงานของลูกค้า ส่วนพนักงานสัญญาจ้าง คือพนักงานที่โรงงานจ้างเองโดยตรง แต่มีระยะเวลาจ้างกำหนดไว้ในสัญญา
|
ประเด็น |
พนักงานประจำ |
พนักงานสัญญาจ้าง |
พนักงาน Outsource |
|
ใครเป็นนายจ้าง |
โรงงาน |
โรงงาน |
บริษัทผู้ให้บริการ |
|
ระยะเวลาจ้าง |
ไม่กำหนด |
ตามสัญญา |
ตามสัญญาบริการ |
|
เพิ่มลดคนตามออเดอร์ |
ยาก |
ทำได้ปานกลาง |
ทำได้ยืดหยุ่นที่สุด |
|
ใครหาคนแทนเมื่อลาออก |
โรงงาน |
โรงงาน |
บริษัทผู้ให้บริการ |
|
ใครทำเงินเดือน ประกันสังคม |
โรงงาน |
โรงงาน |
บริษัทผู้ให้บริการ |
เรื่องที่ HR ต้องรู้ก่อนเสนอผู้บริหาร: มาตรา 11/1
กระทรวงแรงงานย้ำว่า ผู้ประกอบกิจการต้องดูแลให้ลูกจ้างรับเหมาค่าแรงที่ทำงานลักษณะเดียวกับลูกจ้างที่จ้างโดยตรง ได้รับสิทธิประโยชน์และสวัสดิการที่เป็นธรรมโดยไม่เลือกปฏิบัติ หากฝ่าฝืนมาตรานี้ มีโทษปรับไม่เกิน 100,000 บาท
แปลว่าการใช้พนักงาน Outsource ในไลน์ผลิตไม่ได้มีไว้เพื่อลดสวัสดิการ แต่มีไว้เพื่อความยืดหยุ่นของจำนวนคน และลดภาระงานสรรหาและเอกสาร ถ้าใครเสนอว่า Outsource ถูกกว่าเพราะไม่ต้องให้สวัสดิการ ข้อเสนอนั้นเสี่ยงผิดกฎหมาย
ทำไมโรงงานอาหารและเครื่องสำอางต้องคิดเรื่องนี้มากกว่าโรงงานทั่วไป
สินค้าของทั้งสองอุตสาหกรรมเข้าปากหรือสัมผัสผิวโดยตรง มาตรฐานด้านคนจึงเข้มกว่า
โรงงานอาหาร อยู่ภายใต้ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 หรือ GMP 420 ซึ่งออกตาม พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522 และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2564 ในประกาศนี้มีหมวดว่าด้วยสุขลักษณะส่วนบุคคลโดยเฉพาะ ตัวอย่างข้อกำหนด เช่น ห้ามรับประทานอาหารหรือสูบบุหรี่ขณะปฏิบัติงาน และห้ามนำของใช้ส่วนตัวเข้าบริเวณผลิต ส่วนเอกสารที่โรงงานควรมีตามแนวทางของกองอาหาร อย. ได้แก่ บันทึกสุขลักษณะส่วนบุคคล และรายงานผลการตรวจสุขภาพพนักงาน
โรงงานเครื่องสำอาง อยู่ภายใต้ พ.ร.บ.เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 และประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการผลิตหรือนำเข้าเครื่องสำอาง พ.ศ. 2561 ซึ่งกำหนดหน้าที่ของผู้ผลิตและข้อกำหนดของสถานที่ผลิต ส่วนการรับรองตามแนวทาง ASEAN Cosmetic GMP ทาง อย. และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร่วมกันตรวจประเมิน
สิ่งที่สำคัญคือ: มาตรฐานเหล่านี้ใช้กับทุกคนที่ทำงานในพื้นที่ผลิต ไม่ว่าจะเป็นพนักงานประจำหรือพนักงาน Outsource ความเสี่ยงจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าใครเป็นนายจ้าง แต่อยู่ที่ว่าใครเป็นคนรับผิดชอบมาตรฐาน และพนักงานทุกคนในไลน์ได้รับการอบรมครบหรือไม่
โรงงานผลิตอาหารและอาหารสัตว์เลี้ยง: ตำแหน่งไหนใช้ Outsource ได้
|
ตำแหน่ง |
ใช้ Outsource ได้ไหม |
เหตุผล |
ต้องเตรียมอะไร |
|
พนักงานแพ็กกิ้ง / บรรจุหีบห่อ |
✓ ได้ |
ทำตามขั้นตอนชัด เพิ่มลดตามออเดอร์ |
อบรมสุขลักษณะก่อนเข้าพื้นที่ |
|
พนักงานติดฉลาก / คัดแยก |
✓ ได้ |
สอนเสร็จเร็ว |
อบรมเรื่องฉลากและการคัดของเสีย |
|
พนักงานคลังสินค้า |
✓ ได้ |
ไม่สัมผัสอาหารโดยตรง |
อบรมความปลอดภัยในคลัง |
|
พนักงานฝ่ายผลิตที่สัมผัสอาหาร |
△ ได้แบบมีเงื่อนไข |
ต้องผ่านเกณฑ์สุขลักษณะเหมือนพนักงานประจำ |
ผลตรวจสุขภาพ, บันทึกการอบรม, หัวหน้างานดูแลใกล้ชิด |
|
หัวหน้าไลน์ผลิต |
✕ ไม่ควรเสี่ยง |
ต้องคุมทั้งคนและมาตรฐานของไลน์ |
จ้างเอง |
|
QA / QC |
✕ ไม่ควรเสี่ยง |
เป็นคนตัดสินว่าสินค้าผ่านหรือไม่ผ่าน |
จ้างเอง |
|
ผู้รับผิดชอบระบบความปลอดภัยอาหาร |
✕ ไม่ควรเสี่ยง |
ต้องรับผิดชอบระบบต่อเนื่องระยะยาว |
จ้างเอง |
โรงงานอาหารสัตว์เลี้ยง ใช้หลักแบ่งตำแหน่งเดียวกันได้ แต่มีหน่วยงานและมาตรฐานกำกับของตัวเอง โรงงานควรตรวจข้อกำหนดเรื่องบุคลากรกับหน่วยงานที่ออกใบอนุญาตให้โรงงานก่อนวางแผนกำลังคน
โรงงานเครื่องสำอางและอาหารเสริม: ตำแหน่งไหนใช้ Outsource ได้
|
ตำแหน่ง |
ใช้ Outsource ได้ไหม |
เหตุผล |
|
พนักงานบรรจุ / แพ็กกิ้ง |
✓ ได้ |
ทำตามขั้นตอนชัด |
|
แพ็กชุดของขวัญ / จัดเซตโปรโมชัน |
✓ ได้ |
งานตามฤดูกาลและแคมเปญ |
|
ติดสติกเกอร์ / แก้งานรีเจค |
✓ ได้ |
งานระยะสั้น |
|
พนักงานในพื้นที่ผลิตที่ต้องควบคุมความสะอาด |
△ ได้แบบมีเงื่อนไข |
ต้องปฏิบัติตามระบบของสถานที่ผลิตเหมือนพนักงานประจำ |
|
ผู้ดูแลสูตร |
✕ ไม่ควรเสี่ยง |
ถือข้อมูลสำคัญของสินค้า |
|
QA |
✕ ไม่ควรเสี่ยง |
เป็นคนตัดสินคุณภาพสินค้า |
|
ผู้รับผิดชอบเอกสารผลิตภัณฑ์ |
✕ ไม่ควรเสี่ยง |
ผู้ผลิตต้องเก็บข้อมูลเกี่ยวกับเครื่องสำอางไว้ให้ตรวจสอบตามประกาศกระทรวง |
โรงงานอาหารเสริม ใช้หลักแบ่งตำแหน่งแบบเดียวกัน แต่ควรตรวจเกณฑ์สถานที่ผลิตที่ใช้กับผลิตภัณฑ์ของตัวเองกับ อย. ก่อน เพราะรายละเอียดต่างกันตามประเภทผลิตภัณฑ์
ตารางสรุป: 4 อุตสาหกรรมในตารางเดียว
|
กลุ่มตำแหน่ง |
โรงงานอาหาร |
อาหารสัตว์เลี้ยง |
เครื่องสำอาง |
อาหารเสริม |
|
แพ็กกิ้ง / บรรจุ / ติดฉลาก |
✓ |
✓ |
✓ |
✓ |
|
คลังสินค้า |
✓ |
✓ |
✓ |
✓ |
|
งานช่วงพีค (ชุดของขวัญ, โปรโมชัน) |
✓ |
✓ |
✓ |
✓ |
|
พนักงานฝ่ายผลิตในพื้นที่ควบคุม |
△ |
△ |
△ |
△ |
|
หัวหน้าไลน์ |
✕ |
✕ |
✕ |
✕ |
|
QA / QC |
✕ |
✕ |
✕ |
✕ |
|
ผู้ดูแลสูตร / เอกสารผลิตภัณฑ์ |
✕ |
✕ |
✕ |
✕ |
✓ ใช้ Outsource ได้ △ ได้แบบมีเงื่อนไข ✕ ไม่ควรเสี่ยง
กติกา 3 ข้อ ตัดสินใจเองได้ทุกตำแหน่ง
- สอนเสร็จในไม่กี่วันและทำตามขั้นตอนมาตรฐาน → ใช้ Outsource ได้
- ต้องเซ็นรับผิดชอบมาตรฐานหรือคุณภาพสินค้า → จ้างเอง
- ถือข้อมูลสำคัญหรือใช้ทักษะที่หายาก → จ้างเอง และใช้บริการสรรหาช่วยหาคน
ถ้าจะใช้ Outsource ในตำแหน่งที่มีเงื่อนไข ต้องเตรียมอะไร
- กำหนดหลักสูตรอบรมก่อนเข้าพื้นที่ผลิต และเก็บบันทึกการอบรมของทุกคน
- ตกลงกับผู้ให้บริการว่าใครเป็นคนจัดตรวจสุขภาพและเก็บผลไว้
- มีหัวหน้างานจากผู้ให้บริการประจำหน้างาน
- ตกลง SLA ว่าถ้าคนไม่มาหรือลาออก จะส่งคนที่ผ่านการอบรมแล้วมาแทนภายในกี่วัน
- ตรวจว่าสวัสดิการของพนักงาน Outsource เป็นธรรมตามมาตรา 11/1
- เตรียมเอกสารให้พร้อมสำหรับการตรวจประเมินมาตรฐาน
Thitaram ดูแลโรงงานอาหารและเครื่องสำอางอย่างไร
Thitaram Group ให้บริการ Manpower Outsource สำหรับโรงงาน ตั้งแต่สรรหาพนักงานตามแผนกำลังคน จัดปฐมนิเทศและอบรมความปลอดภัย ไปจนถึงการดูแลต่อเนื่อง สำหรับอุตสาหกรรมอาหาร เน้นพนักงานผลิตที่เข้าใจสุขอนามัยและทำงานได้ตามมาตรฐาน
งานช่วงพีคที่โรงงานอาหารและเครื่องสำอางเจอบ่อย เช่น แก้งานรีเจค ติดสติกเกอร์ และจัดกระเช้าของขวัญ ก็มีบริการคนทำงานสำหรับโครงการเฉพาะกิจรองรับ ส่วนตำแหน่งที่ควรจ้างเอง อย่างหัวหน้าไลน์หรือ QA ใช้ Recruitment Service ช่วยสรรหาได้
องค์กรที่ใช้บริการ: หน้าเว็บไซต์แสดงโลโก้ลูกค้าในกลุ่มสินค้าอุปโภคบริโภค เช่น Unilever, Kao, Colgate
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
พนักงานที่บริษัทผู้ให้บริการเป็นผู้สรรหาและเป็นนายจ้าง แล้วส่งไปทำงานที่โรงงานของลูกค้า
งานที่ทำตามขั้นตอนชัด เช่น แพ็กกิ้ง บรรจุ ติดฉลาก คัดแยก และคลังสินค้า ส่วนพนักงานฝ่ายผลิตที่สัมผัสอาหารใช้ได้แบบมีเงื่อนไข คือต้องผ่านเกณฑ์สุขลักษณะเหมือนพนักงานประจำ
ได้ในงานบรรจุ แพ็กชุดของขวัญ และงานช่วงแคมเปญ ส่วนตำแหน่งผู้ดูแลสูตร QA และผู้รับผิดชอบเอกสารผลิตภัณฑ์ควรจ้างเอง
พนักงาน Outsource มีบริษัทผู้ให้บริการเป็นนายจ้าง ส่วนพนักงานสัญญาจ้างมีโรงงานเป็นนายจ้างโดยตรงแต่มีระยะเวลาจ้างกำหนดไว้
ไม่ได้ถ้าทำงานลักษณะเดียวกัน ตามมาตรา 11/1 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ต้องได้รับสิทธิประโยชน์และสวัสดิการที่เป็นธรรมโดยไม่เลือกปฏิบัติ
ดูรายละเอียดบริการแต่ละประเภทเพิ่มเติม:
แหล่งอ้างอิง
|
ข้อมูล |
แหล่ง |
|
GMP 420 และข้อกำหนดสุขลักษณะส่วนบุคคล |
ราชกิจจานุเบกษา (ratchakitcha.soc.go.th), วารสาร TCI |
|
เอกสารที่ควรมีตาม GMP |
กองอาหาร อย. (food.fda.moph.go.th/gmp-head/gmpkm) |
|
กฎหมายเครื่องสำอาง 2558 และประกาศ 2561 |
คู่มือ อย. (nsn.moph.go.th), cms-media.fda.moph.go.th |
|
ASEAN Cosmetic GMP |
InfoQuest |
|
มาตรา 11/1 และโทษปรับ |
กระทรวงแรงงาน (ผ่าน thaipr.net), Tilleke & Gibbins |
|
บริการ Thitaram |
thitaramgroup.com |
