ตำแหน่งเดียวกัน เปิดรับเป็นรอบที่ 3 ในปีนี้
ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ตลาดแรงงาน
“ช่วงนี้หาคนยากจริงๆ” เป็นประโยคที่ HR หลายคนพูดเวลาโดนถามว่าทำไมตำแหน่งนี้ยังว่าง และหลายครั้งก็พูดถูก เพราะบางสายงานคนน้อยจริง บางพื้นที่มีโรงงานแย่งคนกันจริง
แต่ถ้าตำแหน่งเดียวกันต้องเปิดรับรอบที่ 2 รอบที่ 3 ภายในปีเดียว ทั้งที่รอบก่อนๆ ก็หาคนได้ แค่คนอยู่ไม่ถึงสามเดือน คำถามที่ควรถามจะเปลี่ยนไปครับ จาก “ทำไมหาคนไม่ได้” เป็น “ทำไมคนที่เราเลือกมาถึงไม่อยู่”
บทความนี้จะพาไล่ดูขั้นตอนการสรรหาบุคลากรทีละจุด ตั้งแต่ก่อนเปิดประกาศจนถึงวันที่พนักงานใหม่ผ่านทดลองงาน เพื่อหาว่ารูรั่วอยู่ตรงไหน และควรแก้อะไรก่อน
เปิดรับซ้ำ เสียมากกว่าค่าประกาศงาน
ก่อนจะไปดูว่าพลาดตรงไหน ลองนึกถึงสิ่งที่เสียไปทุกครั้งที่ต้องเริ่มรับคนใหม่ในตำแหน่งเดิม
- เวลาของ HR ตั้งแต่เขียนประกาศ คัดใบสมัคร โทรนัด สัมภาษณ์ ทำเอกสารเข้างาน
- เวลาของหัวหน้างาน ที่ต้องมานั่งสัมภาษณ์ซ้ำ และต้องสอนงานคนใหม่ตั้งแต่ต้น
- งานที่ค้าง ระหว่างตำแหน่งว่าง คนที่เหลือต้องทำแทน บางทีต้องจ่ายโอที
- ทีมที่เหนื่อยสะสม พอคนเข้าออกบ่อย คนเก่าเริ่มเบื่อสอนงาน และบางคนเริ่มคิดออกตาม
- ภาพของบริษัทในตลาดแรงงาน ผู้สมัครเห็นประกาศตำแหน่งเดิมขึ้นทุกเดือน ก็เริ่มสงสัยว่าที่นี่มีปัญหาอะไร
ตัวเลขแต่ละข้อขึ้นกับแต่ละบริษัท แต่ถ้าลองเอามาคิดจริงๆ ส่วนใหญ่จะพบว่าต้นทุนของการรับคนผิด สูงกว่าค่าประกาศงานหรือค่าบริการสรรหาหลายเท่า
สัญญาณว่าปัญหาอยู่ในกระบวนการ ไม่ใช่ในตลาด
ลองเช็กข้อมูลของตำแหน่งที่เปิดรับบ่อยที่สุดในองค์กร ถ้าเจอข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ มีแนวโน้มว่าปัญหาอยู่ที่วิธีการสรรหาของเรามากกว่าจำนวนคนในตลาด
- มีผู้สมัครพอ แต่คนที่รับเข้ามาออกเร็ว ถ้าตลาดไม่มีคนจริง เราจะหาผู้สมัครไม่ได้ตั้งแต่แรก ไม่ใช่หาได้แล้วหลุด
- คนลาออกด้วยเหตุผลซ้ำๆ เช่น “งานไม่เหมือนที่คุยไว้” “เข้ากะไม่ไหว” “เดินทางไกลเกินไป”
- หัวหน้างานบ่นว่าคนที่ได้มา “ไม่ใช่” แต่บอกไม่ได้ชัดว่าต้องการแบบไหน
- ตำแหน่งเดียวกันในอีกสาขาหรืออีกกะ ไม่ค่อยมีปัญหา แปลว่าเงื่อนไขภายในต่างกัน ไม่ใช่ตลาดต่างกัน
- คนออกภายใน 1–3 เดือนแรกเป็นส่วนใหญ่ ช่วงนี้คือช่วงที่ความคาดหวังกับความจริงชนกัน
ข้อ 5 เป็นสัญญาณที่ชัดที่สุด ถ้าคนอยู่ได้เกินปีแล้วค่อยออก อาจเป็นเรื่องค่าตอบแทนหรือการเติบโต แต่ถ้าออกในช่วงทดลองงาน ส่วนใหญ่ย้อนกลับไปที่ขั้นตอนตั้งแต่ก่อนรับเข้า
ไล่ดูขั้นตอนการสรรหาบุคลากร ว่ารั่วตรงไหน
จุดที่ 1: JD เขียนจากตำแหน่งในผัง ไม่ได้เขียนจากงานจริง
หลายบริษัทใช้ JD ฉบับเดิมที่เขียนไว้หลายปีก่อน ในขณะที่งานจริงเปลี่ยนไปแล้ว เช่น ตำแหน่งธุรการคลังสินค้าที่ JD เขียนว่า “บันทึกข้อมูล จัดเก็บเอกสาร” แต่งานจริงต้องเดินตรวจนับสต็อกในโกดังวันละหลายรอบ และต้องคุยกับคนขับรถทั้งวัน
คนที่สมัครเข้ามาเพราะอยากทำงานนั่งโต๊ะ พอเจองานจริงก็ไปต่อไม่ไหว ไม่ได้แปลว่าเขาไม่ดี แค่เราบอกเขาไม่ครบ
วิธีเช็ก: ให้หัวหน้างานกับพนักงานที่ทำตำแหน่งนี้อยู่ตอนนี้ ช่วยกันเขียนว่า 1 วันทำอะไรบ้าง ใช้เวลากับแต่ละงานประมาณกี่ชั่วโมง แล้วเทียบกับ JD ที่ใช้ประกาศ ส่วนที่ไม่ตรงกันคือสิ่งที่ต้องแก้
จุดที่ 2: คุณสมบัติที่ต้องมี กับคุณสมบัติที่อยากได้ ปนกัน
ประกาศงานที่ใส่คุณสมบัติไว้ 12 ข้อ มักมีแค่ 3–4 ข้อที่จำเป็นจริง ที่เหลือเป็นสิ่งที่ “มีก็ดี” ปัญหาคือพอทุกข้อหน้าตาเหมือนกัน ทั้งผู้สมัครและคนคัดใบสมัครก็แยกไม่ออก
ผลที่ตามมามีสองแบบ คนที่เหมาะแต่ขาดข้อที่ไม่สำคัญก็ไม่กล้าสมัคร ส่วนคนคัดเลือกก็ให้น้ำหนักผิดจุด เลือกคนที่ติ๊กครบทุกข้อบนกระดาษ แต่ขาดสิ่งที่งานต้องใช้จริง เช่น ความอดทนกับงานซ้ำๆ หรือการเข้ากะดึกได้ต่อเนื่อง
วิธีเช็ก: แบ่งคุณสมบัติเป็นสองกลุ่มให้ชัด กลุ่มแรก “ไม่มีไม่ได้” ไม่ควรเกิน 3–5 ข้อ กลุ่มที่สอง “มีแล้วได้เปรียบ” และตกลงกับหัวหน้างานให้ตรงกันก่อนเริ่มคัด
จุดที่ 3: ประกาศงานไม่บอกเรื่องที่คนสมัครอยากรู้ที่สุด
ผู้สมัครส่วนใหญ่อยากรู้ไม่กี่เรื่อง ได้เงินเท่าไร ทำงานกี่โมงถึงกี่โมง มีกะไหม ทำงานที่ไหน เดินทางยังไง มีรถรับส่งไหม ถ้าประกาศไม่บอก เขาจะมาถามตอนสัมภาษณ์ หรือแย่กว่านั้นคือไม่ถาม แล้วไปรู้เอาวันแรกที่เริ่มงาน
บริษัทบางแห่งไม่อยากเปิดเรื่องกะดึกหรือโอทีเพราะกลัวคนไม่สมัคร แต่การปิดไว้ก็แค่เลื่อนให้คนลาออกช้าลงไปไม่กี่สัปดาห์ และเราต้องเสียเวลาฝึกคนที่ยังไงก็ไม่อยู่
วิธีเช็ก: อ่านประกาศงานของเราเหมือนเป็นผู้สมัคร แล้วถามว่าอ่านจบแล้วตัดสินใจได้ไหมว่างานนี้เหมาะกับชีวิตเราหรือเปล่า ถ้ายังตอบไม่ได้ ให้เพิ่มข้อมูลที่ขาด
จุดที่ 4: สัมภาษณ์แบบคุยกันไป ไม่มีคำถามกลาง
สัมภาษณ์ที่ไม่มีโครงสร้างมักจบที่ “รู้สึกว่าน้องคนนี้โอเค” ซึ่งความรู้สึกนี้ขึ้นกับคนสัมภาษณ์ วันนั้นอารมณ์ดีไหม คุยถูกคอไหม มากกว่าความสามารถในงาน
อีกปัญหาที่เจอบ่อยคือ HR ถามเรื่องหนึ่ง หัวหน้างานถามอีกเรื่อง สุดท้ายไม่มีใครถามเรื่องที่สำคัญที่สุด เช่น เคยทำงานยืนทั้งวันไหม เข้ากะหมุนเวียนได้จริงไหม ถ้าต้องทำโอทีวันเสาร์บ่อยๆ จะมีปัญหาไหม
วิธีเช็ก: ทำชุดคำถามกลางของตำแหน่งนั้น 5–8 ข้อ ใช้กับผู้สมัครทุกคน ถามจากสถานการณ์จริงในงาน เช่น “ถ้ากะดึกของคุณมีคนลาไปหนึ่งคน แล้วงานต้องส่งให้ทันรถออก 6 โมงเช้า คุณจะทำยังไง” แล้วให้คะแนนตามเกณฑ์เดียวกัน
จุดที่ 5: ไม่ได้บอกความจริงของงานก่อนรับเข้า
นี่คือจุดที่หลายบริษัทข้ามไปมากที่สุด เพราะคิดว่าเป็นการไล่คนสมัคร ทั้งที่จริงคือการกรองคนให้ตรงงาน
วิธีที่ใช้ได้ผลมีหลายแบบ แล้วแต่ลักษณะงาน
- พาเดินดูพื้นที่ทำงานจริง ก่อนหรือหลังสัมภาษณ์ ให้เห็นเสียง อุณหภูมิ ลักษณะงาน
- ให้คุยกับพนักงานที่ทำตำแหน่งนี้อยู่ สัก 10 นาที โดยไม่มีหัวหน้าอยู่ด้วย
- อธิบายช่วงที่หนักที่สุดของงาน เช่น ช่วงปิดยอดสิ้นเดือน ช่วงสินค้าเข้าเยอะปลายปี
- บอกตรงๆ ว่าคนที่เคยลาออกจากตำแหน่งนี้ ส่วนใหญ่ออกเพราะอะไร
ผู้สมัครที่ได้ข้อมูลครบแล้วยังตัดสินใจมา จะเข้ามาพร้อมความคาดหวังที่ตรงกับความจริง และมีโอกาสอยู่ต่อมากกว่าคนที่มาเพราะเข้าใจผิด
จุดที่ 6: วันแรกถึงเดือนแรก ไม่มีใครดูแล
บางบริษัททำทุกขั้นตอนก่อนรับเข้าได้ดี แต่พอพนักงานใหม่มาวันแรก ไม่มีใครรู้ว่าต้องเริ่มตรงไหน ไม่มีบัตร ไม่มีอุปกรณ์ หัวหน้าติดประชุม ให้ไปนั่งรอ หรือให้ไปตามพี่คนหนึ่งที่ก็งานยุ่งอยู่แล้ว
ช่วงเดือนแรกเป็นช่วงที่พนักงานใหม่กำลังตัดสินใจว่าจะอยู่ต่อหรือไม่ ถ้าช่วงนี้ปล่อยไว้ คนที่เลือกมาดีแค่ไหนก็หลุดได้
วิธีเช็ก: กำหนดว่าวันแรก สัปดาห์แรก และสิ้นเดือนแรก พนักงานใหม่ต้องได้อะไรบ้าง ใครเป็นคนดูแล และนัดคุยสั้นๆ ระหว่างหัวหน้ากับพนักงานใหม่ทุกสัปดาห์ในเดือนแรก ใช้เวลาแค่ 10–15 นาทีก็พอ
ตัวอย่างสถานการณ์: พนักงานคลังสินค้ากะดึก
ลองดูตัวอย่างที่เจอบ่อยในธุรกิจโลจิสติกส์ (เป็นสถานการณ์ตัวอย่าง ไม่ใช่ข้อมูลของบริษัทใดบริษัทหนึ่ง)
คลังสินค้าแห่งหนึ่งเปิดรับพนักงานจัดเตรียมสินค้ากะดึก ประกาศงานเขียนว่า “จัดเตรียมสินค้าตามใบสั่ง มีโอที” ได้ผู้สมัครพอสมควร สัมภาษณ์แล้วรับเข้ามา แต่ผ่านไปไม่ถึงเดือนก็ทยอยลาออก
พอโทรถามคนที่ออกไป คำตอบคล้ายกันเกือบทุกคน เช่น ไม่รู้ว่ากะดึกต้องเข้างานต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ไม่รู้ว่าช่วงปลายปีต้องทำโอทีเกือบทุกวัน และไม่มีรถรับส่งหลังเลิกงานตอนเช้ามืด
ปัญหานี้ไม่ได้อยู่ที่ตลาดไม่มีคน แต่อยู่ที่ประกาศงานกับการสัมภาษณ์ไม่ได้บอกสามเรื่องนี้ พอแก้ประกาศให้บอกรอบกะ ช่วงที่ต้องทำโอที และเรื่องการเดินทางให้ชัด จำนวนผู้สมัครอาจลดลง แต่คนที่เข้ามาคือคนที่รู้แล้วว่าตัวเองรับเงื่อนไขนี้ได้
เริ่มแก้จากตรงไหนก่อน
ถ้าทำทุกข้อพร้อมกันคงไม่ไหว ลองเริ่มแบบนี้
สัปดาห์ที่ 1: เก็บข้อมูลคนที่ออกไป
ดึงรายชื่อคนที่ลาออกจากตำแหน่งที่เปิดรับบ่อยที่สุดในปีนี้ ดูว่าอยู่ได้นานเท่าไร ออกด้วยเหตุผลอะไร ถ้าไม่เคยทำ Exit Interview ลองโทรถามคนที่ออกไปไม่นาน หลายคนยินดีเล่าตรงๆ เมื่อไม่ได้เป็นพนักงานแล้ว
สัปดาห์ที่ 2: แก้ JD และประกาศงาน
ใช้ข้อมูลจากสัปดาห์แรกมาปรับ JD ให้ตรงงานจริง แยกคุณสมบัติจำเป็นกับคุณสมบัติเสริม และใส่ข้อมูลที่ผู้สมัครอยากรู้ลงในประกาศ
สัปดาห์ที่ 3: ทำชุดคำถามสัมภาษณ์กลาง
คุยกับหัวหน้างานว่าคนที่อยู่ได้นานและทำงานดีในตำแหน่งนี้ มีลักษณะอะไรเหมือนกัน แล้วตั้งคำถามที่ช่วยดูสิ่งนั้น
สัปดาห์ที่ 4: วางแผนเดือนแรกของพนักงานใหม่
ทำเช็กลิสต์วันแรก สัปดาห์แรก และเดือนแรก กำหนดคนดูแลให้ชัด
หลังจากนั้นให้ติดตามตัวเลขง่ายๆ 3 ตัวของตำแหน่งนั้น
| ตัวชี้วัด | ดูอะไร |
|---|---|
| อัตราคนผ่านทดลองงาน | คนที่รับเข้ามา อยู่ครบช่วงทดลองงานกี่เปอร์เซ็นต์ |
| ระยะเวลาปิดตำแหน่ง | ตั้งแต่เปิดประกาศจนพนักงานเริ่มงาน ใช้กี่วัน |
| จำนวนรอบที่เปิดรับต่อปี | ตำแหน่งเดิมต้องเปิดรับกี่ครั้งในหนึ่งปี |
เรื่องที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจเรื่องพนักงานช่วงทดลองงาน
บางบริษัทมองว่า ถ้ารับมาแล้วไม่ใช่ ก็แค่ให้ออกในช่วงทดลองงาน ซึ่งทำได้ แต่ควรรู้ไว้ว่ากฎหมายคุ้มครองแรงงานของไทยไม่ได้แยกพนักงานทดลองงานออกจากพนักงานทั่วไป ลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันครบ 120 วันมีสิทธิได้ค่าชดเชยเมื่อถูกเลิกจ้างโดยไม่มีความผิด และการเลิกจ้างก็ยังต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามที่กฎหมายกำหนด
ประเด็นนี้ทำให้การคัดคนให้ตรงตั้งแต่แรก ถูกกว่าการแก้ทีหลังเสมอ ทั้งในเรื่องเงินและเรื่องความรู้สึกของทีม
หมายเหตุ: รายละเอียดสิทธิและเงื่อนไขอาจมีการแก้ไข ควรตรวจสอบกับพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานฉบับล่าสุด หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแรงงานก่อนตัดสินใจ
เมื่อไรควรให้คนนอกช่วยสรรหา
ทีม HR ในหลายบริษัทมีคนไม่กี่คน แต่ต้องดูแลทั้งเงินเดือน สวัสดิการ เอกสาร กฎระเบียบ และการรับคน พอต้องเปิดรับหลายตำแหน่งพร้อมกัน งานสรรหาก็มักทำแบบรีบให้เสร็จ ซึ่งย้อนกลับไปที่ปัญหาเดิม
การใช้บริษัทสรรหาบุคลากรหรือบริการ Recruitment Support เหมาะกับบางสถานการณ์
- ต้องการคนจำนวนมากในเวลาสั้น เช่น เปิดไลน์ผลิตใหม่ หรือรับงานช่วงปลายปี
- ตำแหน่งที่หายาก หรือต้องการทักษะเฉพาะ
- ทีม HR ภายในมีคนน้อย และมีงานประจำล้นมืออยู่แล้ว
- เปิดรับตำแหน่งเดิมซ้ำหลายรอบ และอยากได้คนนอกช่วยดูกระบวนการใหม่ทั้งหมด
สิ่งที่ควรถามบริษัทสรรหาก่อนตกลงใช้บริการ ไม่ใช่แค่ราคาหรือหาคนได้เร็วแค่ไหน แต่ควรถามว่า เขาคัดกรองผู้สมัครอย่างไร มีการรับประกันการหาคนแทนหรือไม่ ถ้าคนที่ส่งมาออกในช่วงแรกจะทำอย่างไร และเขาจะช่วยดู JD หรือเกณฑ์การคัดเลือกร่วมกับเราไหม
ทิตาราม กรุ๊ป ช่วยเรื่องการสรรหาบุคลากรอย่างไร
ทิตาราม กรุ๊ป ทำงานด้านการสรรหาและบริหารกำลังคนผ่านสองบริษัทในกลุ่ม
- VR Jobpro (VJP) ดูแลการสรรหาพนักงานให้ธุรกิจทุกประเภท รวมถึงการสรรหาผ่านช่องทางออนไลน์และโซเชียลมีเดีย และงาน Manpower สำหรับธุรกิจค้าปลีก โทรคมนาคม เทคโนโลยี และการเงิน
- Thitaram Outsourcing Service (TOS) ดูแลการสรรหาและจัดหากำลังคนสำหรับโรงงาน ธุรกิจการผลิต และโลจิสติกส์
เราเริ่มจากการคุยเรื่องงานจริงของตำแหน่งนั้นกับหัวหน้างาน ก่อนเริ่มหาคน เพื่อให้ผู้สมัครที่ส่งไปตรงกับงาน ไม่ใช่แค่ตรงกับ JD บนกระดาษ ระบบการทำงานของกลุ่มได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 9001:2026 และผ่านการตรวจตามแนวทาง SMETA และ URSA
ตำแหน่งเดิมต้องเปิดรับอีกแล้ว?
ทัก Inbox หรือกรอกฟอร์มนัดคุยกับทีมสรรหาของเรา เล่าให้ฟังว่าตำแหน่งไหนเปิดรับบ่อย เราจะช่วยดูว่าควรเริ่มแก้ที่จุดไหน
นัดคุยปรึกษา
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
คือกระบวนการหาและดึงดูดผู้สมัครที่เหมาะกับตำแหน่งงานให้มาสมัคร ตั้งแต่วิเคราะห์ว่าต้องการคนแบบไหน เขียนประกาศงาน เลือกช่องทางประกาศ ไปจนถึงคัดกรองเบื้องต้น ส่วนการคัดเลือกคือขั้นตอนต่อจากนั้น คือการเลือกจากผู้สมัครที่มีอยู่ว่าจะรับใคร
เริ่มจากเหตุผลที่คนลาออก ถ้าส่วนใหญ่บอกว่างานไม่ตรงกับที่คุยไว้ ให้กลับไปดู JD ประกาศงาน และการสัมภาษณ์ ถ้าบอกว่าไม่มีใครสอนงานหรือไม่มีใครดูแล ให้ดูช่วงเดือนแรกหลังเริ่มงาน
ขึ้นกับประเภทตำแหน่ง พื้นที่ และจำนวนคนที่ต้องการ ตำแหน่งระดับปฏิบัติการที่มีผู้สมัครมากมักปิดได้เร็วกว่าตำแหน่งที่ต้องการทักษะเฉพาะ ควรเก็บข้อมูลของบริษัทเองแยกตามตำแหน่ง เพื่อใช้วางแผนครั้งต่อไป
บริษัทสรรหาช่วยหาคนให้ แล้วคนนั้นเป็นพนักงานของบริษัทเรา ส่วน Outsource คือผู้ให้บริการเป็นนายจ้างของพนักงานและส่งคนมาทำงานให้เรา ทั้งสองแบบมีข้อดีและความรับผิดชอบต่างกัน ควรเลือกตามลักษณะงานและระยะเวลาที่ต้องการ
ทำได้ แต่ยังต้องปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ทั้งเรื่องการบอกกล่าวล่วงหน้า และค่าชดเชยหากทำงานครบ 120 วัน ควรตรวจสอบกับกฎหมายฉบับล่าสุดหรือผู้เชี่ยวชาญก่อนดำเนินการ